Het aantal Nederlanders dat aan ernstig overwicht lijdt is sinds 1981 bijna verdubbeld tot tien procent van de bevolking. Steeds vaker ligt de oorzaak in het niet goed omgaan met emoties. Dan helpt alleen psychologische behandeling. ‘Hen aanzetten tot minder eten en meer bewegen heeft geen enkele zin.’
Emotionele overeters
Het totaal aantal mensen met obesitas groeide van bijna zes procent van de Nederlandse bevolking in 1981 naar tien procent in 2009. Uit onderzoek van Van Strien, psychologe en onderzoekster bij de Radboud Universiteit Nijmegen blijkt dat die groei voornamelijk is toe te schrijven aan ‘emotionele overeters’. Inmiddels valt daar de helft van alle obesitas-patiënten onder.
Epidemie
Dat er zoveel meer ‘emotionele overeters’ zijn gekomen – Van Strien spreekt zelfs van een ‘epidemie’ – komt volgens haar door maatschappelijke ontwikkelingen. Van Strien: ‘Er is minder sociale cohesie. Familieleden wonen ver uit elkaar, er zijn meer eenoudergezinnen, mensen hebben minder houvast aan religie. Uit allerlei onderzoek blijkt dat mensen zich door het wegvallen van sociale verbanden vaker angstig en onzeker voelen.’
Geen zin in eten
Dat dat leidt tot extreem veel eten lijkt een tegenstrijdige verklaring. Want een normale reactie op angst en stress is dat je juist geen zin hebt in eten en dus afvalt. Van Strien: ‘Kenmerkend aan emotionele overeters is dat ze abnormaal reageren op emoties. In plaats van dat hun hongergevoel geblokkeerd wordt eten ze hun onlustgevoelens weg.’
Opvoedingsstijl
Volgens Van Strien ligt de oorzaak van die a-typische reactie vrijwel altijd in de opvoedingsstijl. ‘Ze werden bijvoorbeeld altijd getroost of beloond met voedsel. Het kind koppelt dan voedsel aan emoties en herkent niet meer gevoelens van verzadiging. Of, nog destructiever, er was sprake van psychologische controle: als het kind zijn best niet doet is moeder niet boos, maar verdrietig. Het kind raakt zo het zicht op zijn eigen gevoelens kwijt.’
Overheidscampagnes
Deze mensen moeten, aldus Van Strien, psychologisch behandeld worden. ‘Het heeft geen enkele zin om hen aan te zetten tot minder eten en meer bewegen, wat overheidscampagnes doen. Meer bewegen en gezonder eten is natuurlijk altijd goed, maar de oorzaak van het overmatig eten wordt niet aangepakt. Dat geldt ook voor al die diëten: ze bestrijden alleen maar de symptomen, en dan nog meestal heel kort, want de meeste lijners komen na zo’n dieet nog harder aan.’
Hoe zou de juiste voorlichting dan moeten zijn? De stelling van Van Strien is: ‘Begin nooit klakkeloos aan een dieet. Kijk eerst waarom je te dik bent. ‘
Gewichtsverlies door emotieregulatietherapie en mindfulness
De beste behandeling is daarom zicht te krijgen op de eigen emoties en leren daarmee op een goede manier om te gaan. Dat gebeurt in emotieregulatietherapie en met behulp van mindfulness-technieken. Door stil te staan in het hier en nu, leer je bijvoorbeeld te genieten van wat je eet. De resultaten zijn volgens Van Strien hoopgevend.
Hier volgen 3 tips:
- Doe hier de test emotie-eten, ontwikkeld door Greta Noordenbos, collega van Van Strien. Beiden adviseren de gezondheidsraad over het thema overgewicht.
- Klik hier voor 10 tips om mindful te eten.
- Ga aan de slag –eventueel onder begeleiding- met het zelfhupboek ‘Uit de ban van emotie-eten’. Hierin wordt emotieregulatietherapie gecombineerd met mindfulness-technieken.
Bron: Psy 19-10-2011
Over Joanna Kortink
Blijvend en gezond afvallen lukt vrijwel niemand die op dieet gaat. Veel mensen gaan eten als ze zich onrustig, moe, neerslachtig, onzeker, geïrriteerd of blij voelen. Dat leidt vaak tot overgewicht. Ook kan onevenwichtig eetgedrag leiden tot eetbuien, eetverslaving of boulimia. Wil je de haat-liefdeverhouding met eten definitief doorbreken en lekkerder in je vel zitten? Deze site biedt informatie over de unieke manier waarop je van binnenuit een evenwichtige relatie met eten kunt krijgen. De aanpak is gebaseerd op de meest recente psychologische kennis en jarenlange praktijkervaring.
Eten was voor de meesten van ons simpel toen we nog een kind waren. Intuïtief wisten we wat en hoeveel we moesten eten. Maar zodra we ouder worden, begint voedsel diverse doelen te dienen. Mindful eten kan je helpen.
Joanna Kortink is oprichtster van Artiva, een landelijk netwerk dat individuele begeleiding en workshops biedt. Joanna kent eetproblematiek van binnenuit, want ze heeft hier zelf jarenlang mee geworsteld. 
Greta Noordenbos doet onderzoek aan de Universiteit van Leiden naar de achtergronden van eet- en gewichtsproblemen, zoals ondermijnende gedachten, en naar het herstelproces.